Ferhan Başar
Ulaşım
Bulutların üstünde bir zirve...
Teleferik kabininin kapısı kayarak açılır. İçinden temiz giysiler, ütülü yüzler iner. Telefonlar havaya kalkar; bir kare, bir kare daha... Biri hafifçe sendeler: Başı dönmüştür.
Aynı anda kayalığın öbür yüzünden bir el uzanır. Sonra bir baş... Bir dağcı çıkar zirveye. Dizinde yırtık, avucunda kesik, yüzünde güneşin ve rüzgârın imzası. Konuşmaz. Bir taşın üstüne oturur, başını eğer, nefesini dinler.
Aynı zirve. Aynı manzara. Aynı gökyüzü...
Ama aynı yerde değiller.
— ✦ —
Başarı, tahammül edenlere verilir.
Çiçeklerle bezenmiş yollardan zirveye çıkılmaz. Bedel ödemeden, ter dökmeden, çile çekmeden varılan yer başarı değildir.
Ona ulaşım denir.
Teleferik de bedava değildir; bilet ister. Zirve ise bedel...
Hiç zorluk çekmeden varılan o yol, bir gün bir sebeple yok olabilir. Bir rüzgâr yeter: Teleferik durur, halata bağlı olan zirvede mahsur kalır.
Ama yolu olmayan yere varmaya çalışan ter döker, yaralanır, tecrübe sahibi olur; her ne şartta olursa olsun gözü hep zirvededir. Bilir ki tahammül ettiği her meşakkat, onu biraz daha yukarıya taşır.
İkisi de taşınır aslında: Birini çelik bir halat taşır, öbürünü meşakkat. Ve meşakkatin taşıdığını hiçbir rüzgâr indiremez.
— ✦ —
İnsanın doğasında keşfetmek vardır.
"Seyir" kelimesi de bunu hatırlatır. Bugün seyretmek, oturduğun yerden bakmak demek; oysa kelimenin aslı yol almaktır. Denizde gemiler hâlâ seyir hâlindedir. Kur'an da böyle emreder: "Yeryüzünde gezip dolaşın da Allah'ın yaratmaya nasıl başladığına bir bakın." (Ankebût 29/20)
Önce yol... sonra bakış.
Teleferik yolu atlar; yolla birlikte keşfi de. İnsanı doğrudan bakışa çıkarır. Kabinden inen manzarayı seyreder. Dikkat edin... seyreder.
Ama dağcı yaşar. İliklerine kadar... Sıcağı, soğuğu, zorluğu, emeği, tehlikeyi bizzat yaşar. Ve kendinden sonrakilere bir yaşanmışlık bırakır.
Kolay giden ise sadece ve sadece, telefonunda bir daha bakmayacağı resimler biriktirir.
Yolu olmayan yere gidenin ardında yol kalır; sonra gelen, onun izine basarak çıkar. Resûlullah (s.a.v.) o izin karşılığını şöyle haber verir: "Kim İslâm'da güzel bir çığır açarsa, hem onun sevabı hem de kendisinden sonra onunla amel edenlerin sevabı, onların sevabından hiçbir şey eksilmeksizin ona yazılır." (Müslim, Zekât 69)
— ✦ —
Dağın eteğinde alınan nefesle zirvede çekilen nefes aynı değildir; aradaki farkı emek ve tahammül zevke dönüştürür.
Oysa zirvenin havası incedir. Her nefes, eteklerdekinden daha az oksijen taşır.
Yine de dağcıya ömrünün en derin nefesi gibi gelir...
Kabinden ineni sendeleten de o ince havadır. Hızla yükselene irtifa hastalığı vurur, başı döner; adım adım çıkanın bedeni yüksekliğe alışır.
Türkçe de aynı şeyi söyler: Emeksiz gelen makam, servet, şöhret... insanın başını döndürür.
Dirayet de burada devreye girer. Tahammül yükü taşır; dirayet, ne kadarını taşıyacağını bilir. Meşakkat amaç değil, yolun bedelidir.
Dağcı bilir: Zirve, yolun yarısıdır.
— ✦ —
Alın teri ve emek, hem maddi hem manevi iki yolun giriş kapısıdır.
Bugün ise hayatın her katında bir teleferik var: Kopyayla alınan diploma, torpille gelen koltuk, faizle şişen servet, parayla alınan takipçi... "On kişiye gönder, dileğin kabul olsun" diye elden ele dolaşan mesajlar...
Hepsi bir yere çıkarır. Hepsi ulaşımdır.
Hangimiz bir kere olsun o kabine binmedik ki...
Oysa gün boyu çalışıp akşam sofraya oturan babanın ekmeği başka kokar. Kış sabahı buz gibi suyla abdest alıp karanlıkta camiye yürüyenin namazı başka tat verir.
Resûlullah (s.a.v.) bu iki yolun nereye çıktığını çok önce bildirmişti: "Cennet nefsin hoşlanmadığı şeylerle, cehennem nefsin arzuladığı şeylerle kuşatılmıştır." (Buhârî, Rikak 28; Müslim, Cennet 1)
Hem ibadette hem kazançta alınacak lezzet, emek kadardır.
— ✦ —
Başarı kelimesinin kökünde "baş" vardır.
Kabinden inenin başı döner. Dağcının başı ise zirvede, bir an... eğilir.
Her zirvenin üstünde bir zirve daha vardır. Oraya yükselerek değil, eğilerek varılır:
"Secde et ve yaklaş." (Alak 96/19)
Alın, yere değdiği an en yüksektedir.
Ve o zirveye... teleferik çıkmaz.
— ✦ —
— Ferhanca